Για ακόμα μια χρονιά οι φορείς και οργανώσεις που υπογράφουμε την επιστολή βρισκόμαστε στην εξαιρετικά δυσάρεστη θέση να τονίσουμε την ανησυχία μας για την κανονικοποίηση της ακροδεξιάς ρητορικής στην Ευρώπη. Δυστυχώς αυτή η πραγματικότητα ενισχύεται από την εκλογή Τραμπ στις ΗΠΑ όπου ο ρατσιστικός, ομοφοβικός, μισογυνικός και γενικότερα μισαλλόδοξος λόγος είναι κεντρικό στοιχείο της εφαρμοζόμενης πολιτικής της νέας αμερικανικής διοίκησης, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την κατάργηση των πολιτικών για την ποικιλομορφία, την ισότητας και της συμπερίληψης (DEI).
Η νέα αυτή πραγματικότητα έχει επηρεάσει και την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) με το αποκαλούμενο Τραμπ effect να οδηγεί κυβερνήσεις κρατών μελών της ΕΕ να εκφράζουν θέσεις που μέχρι πριν έμοιαζαν αδιανόητες.
Το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών και οι εθνικές πολιτικές εξελίξεις επιβεβαιώνουν ότι η ΕΕ είναι σε μια επικίνδυνη καμπή και δεν βλέπουμε ανάλογη πολιτική και θεσμική αντίδραση από τα όργανα της ΕΕ με τις θεμελιώδεις αρχές της Ένωσης να βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο.
Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα συμβάλει στην άνοδο του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας. Οι θεωρίες της πολιτισμικής υπεροχής, αντικατάστασης πληθυσμού, ο απομονωτισμός, η ξενοφοβία, ο αντισημιτισμός, η ισλαμοφοβία, ο αντιτσιγγανισμός, ο ρατσισμός, ο σεξισμός, η ομοφοβία, η τρανσφοβία, ο μισαναπηρισμός, ο μισογυνισμός, η διάχυτη μνησικακία, ο ιστορικός αναθεωρητισμός, τείνουν να γίνουν η νέα κανονικότητα.
Το 2024 ήταν μια χρονιά όπου οι πόλεμοι και οι ένοπλες συγκρούσεις ήταν οι περισσότερες από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο αριθμός των εκτοπισμένων παγκοσμίως ξεπέρασε τα 120 εκατομμύρια ανθρώπους.
Η απάντηση σε αυτό είναι πιο περιοριστικές πολιτικές για το άσυλο, περισσότερα χρήματα για εξοπλισμούς και μια ρητορική γεμάτη μίσος για τα θύματα των πολέμων.
Οι κυβερνήσεις παγκοσμίως αντιμετωπίζουν τη μετανάστευση ως απειλή, εστιάζοντας αποκλειστικά στην αποτροπή της αντί να την αναγνωρίζουν ως ένα φυσικό και διαχρονικό κοινωνικό φαινόμενο. Αντί για πολιτικές ένταξης και προστασίας, έχει επικρατήσει η ποινικοποίηση της μετανάστευσης και η μετατροπή της σε ζήτημα ασφάλειας. Δισεκατομμύρια ευρώ διοχετεύονται στην κατασκευή τειχών, στην ανάπτυξη στρατιωτικών υποδομών και στη χρήση προηγμένων τεχνολογιών παρακολούθησης, ενώ παράλληλα οι κυβερνήσεις καταστέλλουν και στοχοποιούν τις οργανώσεις, τις ομάδες και τους ανθρώπους που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των μεταναστών και προσφύγων.
Η συνεχιζόμενη και εντεινόμενη ρητορική μίσους εναντίον κάθε τι διαφορετικού και γενικότερα άλλου, αναδεικνύει την ανάγκη η ΕΕ, ένωση αρχών και αξιών να λάβει περισσότερες πρωτοβουλίες ώστε να αντισταθεί στην ακροδεξιά ρητορική.
Σε σχέση με την Ελλάδα επαναλαμβάνουμε τις ανησυχίες μας για τα ζητήματα Κράτους Δικαίου υπενθυμίζοντας ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχουν επανειλημμένα παρουσιάσει προτάσεις για τη βελτίωση της κατάστασης στη χώρα σε τομείς όπως τις διακρίσεις σε βάρος των ΛΟΑΤΚΙ+, των Ρομά και άλλων μειονοτήτων, την ενδοοικογενειακή βία και την αστυνομική βία. Υπενθυμίζουμε την ανάγκη κατάρτισης ενός ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας για την Ελλάδα, μιας και το προηγούμενο έχει λήξει εδώ και 2 χρόνια, που θα στοχεύει στη δημιουργία ενός αποτελεσματικού εθνικού συστήματος υποστήριξης και προστασίας των ατόμων που βιώνουν διακρίσεις και ρατσιστική βία.
Ταυτόχρονα η ελληνική δικαιοσύνη αδυνατεί συστηματικά να ελέγξει την εκτελεστική εξουσία για παράνομες πράξεις και περιστατικά αυθαιρεσίας που σχετίζονται και με ρατσιστικές συμπεριφορές και να αποδώσει ευθύνες για ποινικά αδικήματα που διαπράττονται από κρατικά όργανα. Τον Ιανουάριο του 2025 η Ελλάδα καταδικάστηκε για πρώτη φορά από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) στην εμβληματική απόφαση A.R.E. κατά Ελλάδας για επαναπροώθηση, δικαιώνοντας τις οργανώσεις, οι οποίες για χρόνια καλούσαν τις αρχές της ΕΕ να παρέμβουν ώστε να μπει τέλος σε αυτή τη «συστηματική πρακτική» η οποία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και τα θεμελιώδη δικαιώματα. Αναποτελεσματική παραμένει η δικαιοσύνη και στον έλεγχο της αστυνομικής βίας, με νέα καταδίκη από το ΕΔΔΑ στην πρόσφατη απόφαση Παναγιωτόπουλος κατά Ελλάδας. Το Δικαστήριο καταδίκασε τη χώρα, σε αντίθεση με τη συστηματική αρχειοθέτηση αυτών των καταγγελιών από τις εθνικές αρχές λόγω έλλειψης «επαρκών ενδείξεων».
Τα ζητήματα των διακρίσεων εναντίον ευάλωτων ομάδων στην Ελλάδα δυστυχώς συνεχίζουν να είναι επίκαιρα και αποτελούν σταθερά μέρος της ευρύτερης συζήτησης για το προβληματικό Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα. Ζητάμε από τις ελληνικές και ευρωπαϊκές αρχές να αναλάβουν πρωτοβουλίες με κάθε πρόσφορο τρόπο ώστε να υπάρξει πραγματική αλλαγή στα ζητήματα ρατσισμού και διακρίσεων.
Η μάχη κατά των διακρίσεων και του ρατσισμού στην Ελλάδα και την Ευρώπη είναι μια μάχη επίκαιρη που μπορεί να κερδηθεί. Μια μάχη που πρέπει να κερδηθεί.
Αθήνα, Μάρτιος 2025
Συνυπογράφουν οι παρακάτω οργανώσεις & κοινότητες της Κοινωνίας των Πολιτών από την Ελλάδα και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες:
- Αιθιοπικό Κοινωνικό – Πολιτιστικό Κέντρο “Αιθίοψ” – Cultural Centre Ethiops
- Αλληλεγγύη Λέσβου ΑΜΚΕ- Lesvos Solidarity
- ΑΝΤΙΓΟΝΗ – Κέντρο Πληροφόρησης και Τεκμηρίωσης για τον Ρατσισμό, την Οικολογία, την Ειρήνη και τη Μη Βία
- ΑΝΤΙΡΑΤΣΙΣΤΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ (Α.Δ.Π.Α.)
- ΑΡΣΙΣ Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων – ARSIS Association for the Social Support of Youth
- Αφγανική κοινότητα Μεταναστών και Προσφύγων στην Ελλάδα – Afghan Migrants and Refugees Community in Greece
- ΒΑΒΕΛ – Κέντρο Ημέρας Βαβέλ/Συν-ειρμός ΑμΚΕ Κοιν. Αλληλεγγύης – Babel DC Mental Health Unit for Migrants Day Care
- Δίκτυο για τα δικαιώματα του παιδιού – DDP / Network for children’s rights
- ΔΙΟΤΙΜΑ Κέντρο για τα έμφυλα δικαιώματα και την ισότητα – DIOTIMA Centre for gender rights and equality
- Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου-ΕλΕΔΑ – Hellenic League for Human Rights HLHR
- Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας – Hellenic Antipoverty Network
- Ελληνικό Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης, ΕΔΓΕ, European Network of Women-Greece, (ENOWGreece)
- Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες – Greek Council for Refugees
- Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών – Greek Forum of Migrants
- Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων – Greek forum of Refugees
- Ενωμένη Ουκρανική Διασπορά – Ukrainian Diaspora Union
- Ένωση Ουκρανών Γυναικών – Ukrainian Women in Greece / Українки в Греції
- Ίριδα-Κέντρο Γυναικών – Irida Women’s Center
- Κοινωνική Παρέμβαση Δυτικά
- Πολιτιστικό Κέντρο Αφρικανικής Τέχνης και Πολιτισμών ΑΝΑΣΑ – Anasa Cultural Centre
- ΣΗΜΕΙΟ για τη μελέτη και την αντιμετώπιση της ακροδεξιάς – SIMEIO researching and confronting the far right
- Σύλλογος Νιγηριανών Γυναικών Ελλάδας – Nigerian Women Organization of Greece
- Σχεδία Κέντρο Παιδαγωγικής και Καλλιτεχνικής Επιμόρφωσης
- Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών ΣΥΔ – Transgender Association in Greece SYD
- Χάρτα της Ειδομένης – Charter of Idomeni
- AMKE SYMPLEXIS
- ART AND ACTION NETWORK GREECE – Δίκτυο Τέχνης και Δράσης
- Athens Pride – Φεστιβάλ Υπερηφάνειας Αθήνας
- Changemakers Lab
- Cosmos of Culture/ Κοσμο-πολιτισμός
- Defence for children – Greece DCI
- El sistema Greece
- Generation 2.0 for Rights, Equality & Diversity
- Golden Dawn Watch
- HIAS Greece
- HumanRights360
- I HAVE RIGHTS. Samos
- INTER ALIA
- INTERSOS Hellas
- Jesuit Refugee Service Greece (JRS)
- Legal Centre Lesvos
- Lighthouse Relief
- MOBILE INFO TEAM
- PRAKSIS
- SCI Hellas
- Solidarity ΝΟW
- United African Women Organization – Ένωση Αφρικανών Γυναικών
- Velos youth center
- We Need Books
